سازش و انواع آن
ممكن است فردي به دماي پايين مقاوم باشد اما در مقابل دماي بالا از خود مقاومت نشان ندهد همين مقاومت در طول دوره ي زندگي فرد متفاوت است ممكن است در جواني نسبت به اين دما مقاوم بوده و در پيري از خود مقاومت نشان ندهد البته عوامل محيطي ديگر نيز روي ميزان مقاومت يك فرد تاثير گذار است مثلا اگر فرد به دما ي پايين مقاوم است آن زماني است كه فرد گرسنه نباشد.يا به عنوان مثال گياه كاكتوس: به شرط اينكه فتوسنتز آن خوب باشد به كم آبي متحمل است.
طبقه بندی سازشها برمبنای مدت زمان سازش:
سازش ها را برمبتای مدت زمان سازش به دو گروه آنتوژنتيكي(موقتی) و فيلوژنتيكي(دائمی) تقسيم مي كنند:
آنتوژني(موقتی): اين گونه سازش دائمي نيست يعني به نسل بعد منتقل نمي شود و در تمام نسل ها يكي نيست مثلا دانه ي ذرتي را مي كاريم تمام مراحل رشد دانه را از زمان جوانه زدن مي نويسيم اين وقايع نمائي رشد و نمو ذرت يا آنتوژني ذرت مي ناميم .يا سلول تخم انسان را در نظر مي گيريم، ازابتداي ايجاد تخم متولد شدن آن و دوران زندگي آن كه اين نيز آنتوژني انسان ناميده مي شود.يا مثلا اگر به شخصي واكسن زده شود ونسبت به بيماري سازگاري پيدا كند بااين حال فرزند اين شخص نسبت به اين بيماري ايمني پيدا نمي كند يا به فرض اگر خودكاري لاي انگشتان فردي قرار دهيم جاهاي فشردگي روي دست ايجاد خواهد كرد كه فرزند اين شخص روي انگشتان اين اثرات را نخواهد داشت كه اين سازش از نوع آنتوژني يا موقت است.
فیلوژنتیکی(دائمی): اما سازش فيلوژني دائمي بوده و به نسل آينده منتقل مي شود مثلا شکل كل ماهي ها فرم دوكي شكل بدن آنها یا گوشتی شدن برگهاي گياهان بياباني بعد از سالها و انتقال این ویژگی به نسل هاي بعدي سازش از نوع فيلوژني است. سازش همياري انگلی نيز از اين نوع است. محرك همه سازش ها محيط است.
طبقه بندی سازشها برمبنای عملکرد موجود زنده:
سازش ها را مي توان از نظرعملکرد موجود زنده به ريختي، فيزيولوژيكي، بيو شيميايي، ساختاري و رفتاري نیز تقسیم بندی کرد:
سازش ها را مي توان از نظر ريختي نيز تقسيم بندي كرد، مثلا رنگ موش ها مارها و .....سازش از نوع ريختي است.
يك نوع سازش ديگر سازش فيزيولوژيكي است بدون اين سازگاري گياهان C4 نمي توانند فتوسنتز كنند چون با كم آبي مواجه هستند اما با اين روش نسبت به محيط سازگاري پيدا مي كنند.
سازش ديگر سازش از نوع بيو شيميايي است افزايش مقدار رنگ دانه (ملانين) در بدن يا افزايش مقدار كلروفيل در گياهان وقتي از جاي كم نور به جاي پر نور مي بريم.
بعضي سازش ها نيز ساختاري هستند مثلا ميزان چوبي شدن گياهان در سرما افزايش مي يابد،(يا ايجاد آوند چوبي).
سازش ديگري نيز وجود دارد كه از نوع رفتاري است.
واژه ها و اصطلاحات مرتبط با سازش: (اكومورفوز،اكوتيپ،اكو كلاين)
اكومورفوز: گياهان بلند قد ي را در نظر مي گيريم كه در قسمت هاي پائين كوه مي رويند.حال اگراين گياهان را در قسمتهاي قله ي كوه بكاريم از آنجا كه آب و هواي كوهپايه و قله يكي نيست و به دليل شرايط اكولوژيكي و محيطي اين گياهان در قله ي كوه قد كوتاه خواهند شد وهر گاه بعد يك نسل اين گياه را در مكان اوليه ي آن بكاريم دوباره قد بلند خواهد شد.اين سازش از نوع آنتوژني است اين تغيير شكل از نظر كوتاه شدن قد اكومورفوز ناميده مي شود،يعني تغيير ريخت اكولوژيكي در اثر تغيير محيط. در كل يعني تغييرات ريختي يا اكولوژيكي كه قابل برگشت است.
اکوتیپ:اما اكوتيپ قابل برگشت نيست. اگر گياه بلند قد را در قسمت قله ي كوه بكاريم و بعد از چند نسل در قسمت كوهپايه بكاريم اگر قد گیاه كوتاه نشود اين گياهان اكوتيپي بوده و سازش از نوع فيلوژني مي باشد.
در مورد صفات هر چه تنوع ژنوتیب زیاد باشد میزان مقاومت به شرایط محیطی زیاد شده و بقا زیاد می شود.برای مثال اگر4 گروه خونی را درنظر بگیریم(A,B,AB,O) می بینیم که4 نوع تنوع ژنوتیبی وجود دارد، اگر فردی که دارای گروه خونی B می باشد دچار اتفاقی شود طوری که از بین برود در این صورت 4 ژنوتیپ باقی می ماند و فقط فرد با گروه B از بین می رود و تاثیری در 4 ژنوتیپ دیگر ندارد.هر چه ترکیب گامتها تصادفی باشد تنوع ژنتیکی زیاد خواهد بود.برای اینکه فنوتیپ یک ژنوتیپ بروز کند عوامل محیطی لازم است.
اكوكلاين: مهمترین و با ثبات ترین اکوسیستم جنگل می باشد.اکولوژی بسیارکاربردی است.می دانیم که اکوسیستم طبیعی بسیار متنوع است.جنگل ها بهترین اکوسیستم برای رشد می باشد. زیرا حاوی بهترین پوشش گیاهی می باشد.از قطب شمال تا استوا، ناحیه اکولوژیکی یا رژیونال بزرگ جمعیت هایی از گیاهان بوجود آمده که به خاطر شرایط محیطی یک اکوتیپ را تشکیل داده اند، اما بین آنها ارتباط وجود داشته و تبادل ژنی نیز با هم دارند.
اکولاین: اکوتیپ های پیوسته در منطقه ای بزرگ که شیبی از تغییرات بزرگ را مطابق با تغییرات محیط نشان می دهد را اکولاین گویند.مثل ضخامت زیاد برگ یا تولید خار زیاد. گیاه استوایی با گیاه قطبی تخم تشکیل می دهد که علت آن اکوتیپ بودن آنها بوده که تغییرات ژنتیکی با هم منجر به این امر شده است.